Als programmamaker van het Dominicanenklooster in Zwolle heb ik deze zomer een concertreeks opgezet, samen met Berry van Berkum (hoofdorganist) en Jur Leemhuis (organist). Het resultaat stemt me vrolijk en trots. Op de website van de Zwolse dominicanen lees je er meer over. Wij van wc-eend zeggen: komt allen, want de muziek is gevarieerd, het orgel en de akoestiek prachtig, en als je in de koorbanken gaat zitten kun je de organist van dichtbij aan het werk.
Ik vond ook organist Peter van der Zwaag bereid om mee te doen in de concertreeks. We kennen elkaar sinds het conservatorium (2010-2011) en zijn elkaar altijd blijven volgen. Ondertussen heeft hij ook wat composities van me uitgegeven bij Boeijenga Music. Niettemin was ik blij verrast om op zijn programma voor het concert in Zwolle een compositie van mezelf aan te treffen. Erg fijn!
Het gaat om het stuk ‘Veni Creator’, dat ik een ‘Choralimpsest‘ heb genoemd: Een palimpsest is een hergebruikt stuk perkament waarop vaak nog sporen van vorige schrijfsels te zien zijn. Met ‘choralimpsests’ bedoel ik nieuwe composities rond kerkliedmelodieën (‘koralen’) waarin restjes bestaand materiaal in verwerkt zijn, als in een collage. In dit geval gaat het om de oude gregoriaanse melodie ‘Veni Creator Spiritus’ en de latere varianten ervan (vooral bekend als ‘Komm, Gott Schöpfer, Heiliger Geist’). Vele componisten hebben die melodieën verwerkt tot (orgel)composities, waarvan in mijn compositie dan weer verschillende sporen te vinden zijn.
Welke flarden oude, bestaande muziek hoor je zoal, door alle nieuwe noten heen?
- Aan het begin en slot hoor je de melodie zoals Paul Vidal (1863-1931) die optekende, maar dan heb ik ‘m verstopt in één van de middelste stemmen. De eerste keer rommelt het pedaal er nog wat extra flarden van de gregoriaanse melodie doorheen. Het slot is wat dat betreft rustiger, een soort epiloog;
- Een harmonisatie bij de melodie van Anton Bruckner (1824-1896), maar dan in een vijfdelige maatsoort gevouwen. Daarboven een nieuwe golvende tegenmelodie;
- Het meest herkenbaar hoor je de bewerking ‘Komm, Gott Schöpfer’ (BWV 667) van Johann Sebastian Bach (1685-1750), maar wederom bewerkt in een vijfdelige maatsoort, waardoor Bach een beetje mank is gaan lopen.
Of je die bestaande flarden nu wel of niet herkent, ik hoop vooral dat de muziek je meevoert in de kronkels van de (her)scheppende geest, zoals het pinksterlied Veni Creator Spiritus daar al om bidt.
Graag tot ziens bij het concert van Peter van der Zwaag in de Zwolse Dominicanenkerk op zaterdagmiddag 8 juli! Kaarten (€10) koop je op de website of aan de deur.
Omslagfoto: het Adema-orgel in het Dominicanenklooster
Henk Vogel 