Henk Vogel

Gepubliceerd op door

Muzikale cryptogrammen voor orgelrestauratie

Het Adema-orgel in de Dominicanenkerk te Zwolle is aan restauratie toe. Om naast subsidies ook publieksgelden op te halen, loopt er dit seizoen een ‘talentenmarkt’: parochianen en anderen bieden hun diensten aan tegen betaling, niet aan henzelf maar aan het orgelfonds. Ik bood aan korte composities te maken op de naam van kopers: de letters van hun naam vertaal ik in een melodie, waaromheen ik een compositie bouw. Het gaat om korte, toegankelijke composities. Hieronder zet ik ze op een rijtje.

Op zaterdagmiddag 1 maart spelen organisten Berry van Berkum en Toon Hagen een benefietconcert ten behoeve van het orgelfonds. Ze spelen dan een verzoekprogramma. Enkele van onderstaande composities zijn ingediend als verzoeknummers. Wellicht krijgen ze een plaats in het concert!

Ook bijdragen aan de restauratie? Maak je bijdrage over naar NL 06 INGB 0001 0589 58 t.n.v. Dominicanen Zwolle o.v.v. “Orgelfonds”.

Ik heb gebruikgemaakt van het eenvoudigste muzikale alfabet: na de G, begint het weer van voren af aan. De H is dus een A, de I een B, en zo voorts.
Voor dit ‘lied zonder woorden’ heb Diny’s volledige naam (beide achternamen) gebruikt, al heb ik hier enkel haar voornaam weergegeven. Ik gebruikte hetzelfde muzikale alfabet als bij de wals voor Josephine (zie boven). Wel heb ik ervoor gekozen elke F te veranderen in een F#.
In dit meditatieve stuk wordt telkens achter elkaar Inges voor- en achternaam (hier niet weergegeven) gespeeld, volgens het alfabet dat ik ook voor Josephine en Diny gebruikte (zie boven).
De voor- en achternaam van Jacqueline resulteerde in een reeks noten waarvan het niet zo gemakkelijk was om een melodie te maken. Door toevoeging van wat kruisen en mollen heb ik er een wat jazzy draai aan kunnen geven.
Ook in het stuk voor Ten Berge heb ik het alfabet gebruikt dat ik in de vorige composities gebruikte (zie boven), al heb ik voor de toonsoort Es-groot gekozen, waardoor de E’s en B’s in de melodie Essen en Bessen worden. In het middendeel zit een lied verstopt dat Ten Berge vaak verbastert door zijn eigen naam erin te zingen…
In de compositie voor Hannah heb ik haar voor- en achternaam volgens het eenvoudige procedé vertaald in noten (A=A, B=B, G=G, H=A, I=B, etc.). Het resulteerde in een dromerige nocturne die Hannah ook op piano kan spelen, dat wilde ze graag.
Ook in het muziekstuk voor Isa heb ik haar voor- en achternaam op de meest eenvoudige manier vertaald in noten. Vervolgens heb ik die paar noten uitgebreid tot een volledige melodie. Omdat Isa (10 jaar) viool speelt, heb ik ook een bewerking gemaakt voor viool en piano. Ze is al begonnen met instuderen!
Kirsten houdt van volksmuziek. De letters van haar voor- en achternaam leverden niet direct een pakkende melodie op, maar haar muzikale voorkeur hielp me om in de richting van Ierse volksmuziek te denken: de 6/8-maatsoort en de toonsoort (mixolydisch) dragen bij aan de ‘volkse’ sfeer.
Ook Heleen houdt van volksmuziek en zou de compositie graag op haar trekzak kunnen spelen. Het lukte daarbij ook nog om haar melodie te vermengen met die van haar man, Leo.
Willem gaf aan van romantische pianomuziek te houden. Dat hield ik in het achterhoofd bij het componeren. Ook zorgde ik ervoor dat het stuk op piano te spelen zou zijn, zodat Willems vrouw het voor hem kan spelen.
Een vrolijk, zelfs wat springerig deuntje voor Corinne!
Bernadette vertelde me dat ze eigenlijk helemaal niet van orgelmuziek houdt… Ik heb tóch voor orgel geschreven, en probeerde tegemoet te komen aan haar liefde voor jazz. Bernadette heeft trouwens nogal een lange naam, vandaar die sliert noten.
De noten die voortkwamen uit Jokes voor- en achternaam waren best bruikbaar, maar er was één kleine uitdaging: wat doe je met die vier E’s achter elkaar? Na wat uitproberen kwam ik op een speels motiefje dat al snel uitgroeide tot een volledig muziekstukje. Dit ‘divertimento’ (lichtvoetig muziekstuk) heeft een rondovorm: een refrein afgewisseld met coupletten.
Bij elk van de voorgaande stukken probeerde ik verschillende muzikale alfabetten uit (want die zijn er), maar kwam ik toch telkens tot hetzelfde eenvoudige procedé: A=A, G=G, H=A, I=B, J=C, etc. je begint na de G kortom van voren af aan. De naam ‘Jitske’ was de enige die tot een aardige melodie leidde volgens het alfabet van J. Bücking (1804), een alfabet dat bedoeld was als codetaal, en niet zozeer tot interessante melodieën moest leiden. Elke boodschap in dat alfabet heeft een vaste begin- en slotformule, met daartussen de gecodeerde boodschap. Het resultaat is een menuet-achtige melodie. In de compositie gebruikte ik een tweede melodie, volgens het ‘eenvoudige procedé’ dat ik hierboven beschreef. Die tweede melodie heb ik uitgebreid en een koraalachtig karakter gegeven. Richting het einde klinken beide melodieën tegelijk.

Uitgelichte foto door Natalia Y. op Unsplash.

7 reacties

      1. Ik zal je iets ergs vertellen. Drie jaar heb ik in Zwolle gewoond, snackbar Kaja werd mijn lievelingsplek, omdat je vanaf de zitjes aan het raam de Dominicanenkerk kon zien gloriëren. Mijn hele leven lang ben ik al orgelliefhebber. Ik weet al sinds de middelbare school van dat Ademaorgel daar. Ik ken het van cd’s en filmpjes. Maar nu het erge: ik heb het nog nooit in het echt gehoord. Nu moet ik wel doneren, want als door mijn toedoen de restauratie niet doorgaat, zal ik het nooit horen!

        Geliked door 1 persoon

  3. Ha, mooi verhaal. Die snackbar bestaat volgens mij niet meer, maar nog steeds is de kerk van allerlei kanten imposant. Wel erg dat je het orgel nog nooit hebt gehoord… kom maar snel langs!

    Like

    Beantwoorden
  4. Pingback: Geef een persoonlijk muziekstuk cadeau! – Henk Vogel

Geef een reactie op Peter Sneep Reactie annuleren